ASPEKTY GENETYCZNE

1. Dziedziczenie niedoboru alpha-1 antytrypsyny (AAT)

Dziedziczy się jeden z dwóch genów od każdego z rodziców. Jeśli jeden z twoich rodziców ma normalny poziom AAT (fenotyp MM), a drugi ma bardzo niski poziom tego białka (fenotyp ZZ), wtedy ty będziesz mieć fenotyp typu MZ (odziedziczysz po jednym genie od każdego z rodziców). W takim przypadku twoje płuca zostaną ochronione, ale będziesz nosicielem "niezdrowego" genu. Jeżeli obydwoje rodziców będą posiadać fenotypy albo MM, albo ZZ, twój fenotyp będzie typu MM lub ZZ.

2. Typy genetyczne niedoboru AAT

Pomimo, że dotychczas opisano ponad 20 różnych typów genetycznych omawianego niedoboru, najpowszechniejszym typem jest typ PiZZ. Poniżej opisano w skrócie najczęstsze typy Pi występujące w populacji.

MM: około 90% normalnej populacji. Te osoby mają "normalny" poziom AAT

MS: około 8% normalnej populacji. Osoby te są nosicielami zdrowego typu alpha-1 antytrypsyny i względnie powszechnego typu S. Mają one większą skłonność do choroby płuc niż jakikolwiek inny typ występujący w populacji.

MZ: około 3% normalnej populacji. U osób tych występuje "zdrowy" typ AAT (M) i "wadliwy" typ Z, który jest powiązany z niskim poziomem antytrypsyny. Generalnie u takich osób poziom tego białka wynosi 75% normalnego poziomu. Jeśli nie palą, to zwykle w minimalnym stopniu są narażone na ryzyko utraty elastyczności płuc, a co za tym idzie na pojawienie się u nich jakichkolwiek problemów klinicznych. Palacze, zwłaszcza nałogowi mogą doświadczać większego spadku elastyczności płuc niż zdrowe osoby, u których elastyna ulega zniszczeniu. Proces ten przebiega bardziej gwałtownie u osób z typem MZ i rozwija się w uszkodzenie płuc prowadząc do ciężkiej przewlekłej choroby tego narządu. Osoby, które mają wśród krewnych przypadki takiej choroby nie powinny palić, jeśli są typem PiMZ. Natomiast małżonek takiej osoby powinien zostać przebadany, co umożliwi wczesną identyfikację typów PiZZ u dzieci i ostrzeżenie przed wysokim ryzykiem wystąpienia problemów zdrowotnych w przypadku palenia.

ZZ: około 5 tysięcy przypadków w normalnej populacji. Takie osoby mają bardzo niski poziom AAT, ponieważ "niezdrowy" typ tego białka nie jest uwalniany z wątroby. Są one bardziej podatne na rozwinięcie się chorób wątroby we wczesnym dzieciństwie. Występuje w ich przypadku wysokie ryzyko rozwinięcia się ciężkiej, przewlekłej choroby płuc (emphysema), która może pojawić się we wczesnym okresie dorosłego życia. Wczesne zdiagnozowanie takich osób jest bardzo ważne. Nie powinny one palić, ani pracować w środowisku, gdzie występują dymy lub inne czynniki o działaniu drażniącym płuca.

Aspekty genetyczne opracowano korzystając ze strony internetowej Alpha-1 Antitrypsin Deficiency Canadian Registry.